Zo houden boeren hun dieren koel tijdens een hittegolf
Een plekje in de schaduw, voldoende drinken en vooral rustig aan doen wanneer het kwik richting 30 graden klimt. Niet alleen mensen, maar ook koeien en varkens hebben daar baat bij. Rundveehouder Yves Gericke (Wuustwezel) en varkenshouder Ruben Degroote (Torhout) nemen op warme dagen daarom extra maatregelen.
Op het bedrijf van Yves lopen zo’n 200 runderen rond. Een deel trekt in de zomer naar de weide, de andere dieren blijven op stal. Ruben houdt zo’n 5.450 varkens, allemaal binnen. Hoe je dieren tegen de hitte beschermt, hangt dus sterk af van de diersoort en hun verblijfplaats.
Schaduw voor koeien, frisse lucht voor varkens
Voor koeien op de weide begint verkoeling eenvoudig. “Koeien op de weide kunnen beschutting zoeken onder grote bomen”, vertelt Yves. “Als je voldoende bomen hebt, hebben ze eigenlijk weinig last van de warmte. In de stal komt er meer techniek aan te pas. “Eén stal heeft een automatisch ventilatiesysteem. Die ventilatoren springen aan vanaf 21 graden. Runderen hebben het nu eenmaal graag koeler dan wij. Voor hen ligt de ideale temperatuur tussen 18 en 22 graden. Daarnaast heb ik losse ventilatoren die ik kan verplaatsen naar plaatsen waar extra verkoeling nodig is.”
Bij Ruben wordt de binnenkomende lucht gekoeld met een vernevelingsinstallatie. “Het water komt niet rechtstreeks op de zeugen terecht. Het is de lucht die binnenkomt die we afkoelen, waardoor het vier tot vijf graden koeler kan worden. Varkens kunnen namelijk niet zweten. Als ze last krijgen van de warmte, beginnen ze vooral te hijgen.”
Meer drinken, minder eten
Ook aan de voeder- en drinkbak is de hitte voelbaar. “Hun wateropname kan op zo’n warme dag zelfs verdubbelen”, zegt Yves. Bij extreme hitte krijgen zijn runderen tijdelijk een minder energierijk rantsoen. “De energie die ze binnenkrijgen, zetten ze namelijk ook om in warmte. En ze hebben het op dat moment al heel warm.”
Ruben past vooral de hoeveelheid voeder aan. “Een van de belangrijkste maatregelen op warme dagen is niet te veel voederen. Als het heel warm is, gaan wij meestal ook niet superveel eten.” Hoogdrachtige zeugen krijgen extra ondersteuning bij de hydratatie. “Een hoogdrachtige zeug heeft het nog moeilijker met de warmte. Je merkt dat het voor haar veel draaglijker wordt zodra ze geworpen heeft.”
Bij hitte draait alles om rust
Ook het gedrag van de dieren verandert. “Als we ’s morgens beginnen, is het nog redelijk fris in de stal. De dieren zijn dan wat bekomen van de hitte van de dag ervoor en komen makkelijker eten”, vertelt Yves. “In de namiddag wordt het heel warm en proberen ze eigenlijk zo weinig mogelijk te doen.”
Bij de varkens probeert Ruben op warme dagen zo weinig mogelijk beweging te veroorzaken. “Je ziet de dieren dan platliggen en echt heel rustig zijn. Er is heel weinig beweging, wat hen helpt om met die warmte om te gaan. Ik pas er dan zelfs mijn werkuren aan aan. Normaal beginnen we rond halfzeven met ons ochtendwerk en doen we rond vijf uur ’s avonds opnieuw ons werk. Op heel warme dagen staan we rond vier uur op. En tegen elf of twaalf uur proberen we dan ook het avondwerk al gedaan te hebben.”
Extra aandacht voor kwetsbare dieren
Vooral dieren rond de dracht en geboorte zijn kwetsbaar. Yves probeert zelfs te vermijden dat zijn koeien tijdens de heetste zomermaanden hoogdrachtig zijn. “Dat doen we al twintig jaar bewust. Tijdens die maanden heb je meer kans op problemen met de gezondheid van de kalveren, maar ook met die van het moederdier.” Bij Ruben krijgen vooral de hoogdrachtige zeugen extra verkoeling en ondersteuning.
Ook de boer voelt de hitte
Terwijl de dieren op het heetste moment vooral rust nodig hebben, krijgt de boer het net drukker. “Op zo’n moment heeft een boer misschien nog meer stress dan zijn dieren”, zegt Yves. “Je begint vroeger, dus je slaapt minder. ’s Avonds doe ik nog een allerlaatste controle.”
Ruben denkt intussen na over hoe zijn bedrijf zich kan aanpassen aan warmere zomers. “Die warme dagen van 35 graden die we deze zomer hebben gehad, zijn toch iets wat we niet nodig hebben. Wij moeten hier nog leren hoe we ermee omgaan. Maar met elke warme zomer leren we bij.”
Gefinancierd door de Europese Unie. De hier geuite ideeën en meningen komen echter uitsluitend voor rekening van de auteur(s) en geven niet noodzakelijkerwijs de ideeën of meningen van de Europese Unie of het Europees Uitvoerend Agentschap onderzoek (REA) weer. Noch de Europese Unie, noch de steunverlenende autoriteit kan ervoor aansprakelijk worden gesteld.
